बाँकावीर क्षेत्रमा दशैँ मिलन तथा गरिबी निवारण र अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षण दिवस मनाइयो

कैलाली । अन्तर्राष्ट्रिय गरिबी निवारण दिवस तथा अन्तर्राष्ट्रिय अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षण दिवसको अवसरमा कैलालीको मोहन्याल गाउँपालिका–७ स्थित ऐतिहासिक बाँकावीर क्षेत्रमा दशैँ मिलन तथा शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।

नवलसिंह रावल फाउन्डेसन कैलालीको आयोजनामा सम्पन्न कार्यक्रममा सहिद बलदेव शाह (बाँकावीर) को सालिकमा माल्यार्पण गर्दै दिउँसो १२ बजेर १२ मिनेटमा कार्यक्रमको शुभारम्भ गरिएको थियो। दिउँसो १ बजेर २८ मिनेटमा कार्यक्रम समापन भएको थियो। कार्यक्रममा सहभागीहरूले एकआपसमा विजया दशमीको शुभकामना आदानप्रदान गर्नुका साथै मोहन्याल गाउँपालिकाको समग्र विकास, स्थानीय सम्भावना, कृषि, पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य, सञ्चार तथा धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणका विषयमा आ–आफ्ना धारणा राखेका थिए।
कार्यक्रममा बोल्ने वक्ताहरूले मोहन्याल प्राकृतिक स्रोत, ऐतिहासिक पहिचान, धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक विविधताले सम्पन्न क्षेत्र भए पनि यहाँका सम्भावनालाई आर्थिक समृद्धिसँग जोड्न आवश्यक रहेको औँल्याए। स्थानीय स्रोतसाधनको उचित उपयोग, पूर्वाधार विकास र समुदायको सक्रिय सहभागिताबाट मोहन्याललाई विकासको नयाँ दिशातर्फ अघि बढाउन सकिने उनीहरूको भनाइ थियो।

नवलसिंह रावल फाउन्डेसनका संयोजक तपेन्द्र रावलले विश्व अहिले प्रविधिको क्षेत्रमा तीव्र परिवर्तनबाट अघि बढिरहेको उल्लेख गर्दै विकासका हरेक क्षेत्रमा सबैको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुने बताए। बदलिँदो समयअनुसार प्रविधिको उपयोग, नयाँ सोच र सामूहिक प्रयासमार्फत स्थानीय क्षेत्रको विकास गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए।

कृषि र पर्यटनबाट आर्थिक समृद्धिको सम्भावना
कार्यक्रममा मोहन्यालको आर्थिक विकासका लागि कृषि र पर्यटन क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने विषयले महत्त्व पाएको थियो। स्थानीय भूगोल, हावापानी र उपलब्ध जमिनअनुसार व्यावसायिक खेती, फलफूल उत्पादन, पशुपालन तथा कृषि उपजको बजारीकरणलाई व्यवस्थित गर्न सके स्थानीय बासिन्दाको आम्दानी बढाउन सकिने धारणा सहभागीहरूले राखेका थिए।
कृषि उत्पादनलाई बजारसँग जोड्ने, किसानलाई आधुनिक खेती प्रविधिबारे जानकारी दिने, उत्पादनको उचित मूल्य सुनिश्चित गर्ने तथा स्थानीय स्तरमै कृषि उद्यम विकास गर्ने वातावरण निर्माण गर्न सके युवालाई आफ्नै गाउँमा रोजगारी र स्वरोजगारका अवसर सिर्जना गर्न सकिने देखिन्छ।
त्यसैगरी, बाँकावीर क्षेत्रको ऐतिहासिक महत्त्व, प्राकृतिक सौन्दर्य, ग्रामीण जीवनशैली तथा स्थानीय संस्कृति पर्यटन विकासका आधार बन्न सक्ने विषयमा पनि चर्चा गरिएको थियो। ऐतिहासिक स्थलको संरक्षण, पर्यटकीय गन्तव्यसम्म पुग्ने सडक तथा अन्य पूर्वाधारको सुधार, प्रचारप्रसार र स्थानीयस्तरमा होमस्टे तथा आतिथ्य सेवाको विकास गर्न सके आन्तरिक पर्यटक आकर्षित गर्न सकिने सम्भावना छ।
पर्यटनलाई स्थानीय उत्पादन, मौलिक परिकार, संस्कृति र स्थानीय उद्यमसँग जोड्न सके यसबाट किसान, युवा, महिला तथा साना व्यवसायीले समेत आर्थिक लाभ लिन सक्नेछन्।

शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तारमा जोड
मोहन्यालको समग्र विकासका लागि गुणस्तरीय शिक्षा र सहज स्वास्थ्य सेवा पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको सहभागीहरूले औँल्याएका थिए। ग्रामीण क्षेत्रका बालबालिकाले गुणस्तरीय शिक्षाको अवसर पाउने वातावरण निर्माण गर्नु, विद्यालयमा आवश्यक शैक्षिक सामग्री तथा प्रविधिको पहुँच बढाउनु र प्राविधिक तथा सीपमूलक शिक्षालाई प्राथमिकता दिनु आवश्यक देखिन्छ।
स्थानीय युवालाई सूचना प्रविधि, उद्यमशीलता, कृषि तथा पर्यटनसँग सम्बन्धित सीप प्रदान गर्न सके उनीहरूलाई रोजगारीका लागि बाहिरिनुपर्ने बाध्यता कम गर्न सहयोग पुग्न सक्छ। साथै, डिजिटल प्रविधिको प्रयोगमार्फत शिक्षा र सूचनामा पहुँच विस्तार गर्न सकिने सम्भावनासमेत रहेको छ।
स्वास्थ्यतर्फ आधारभूत स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार, आवश्यक औषधिको उपलब्धता, दक्ष स्वास्थ्यकर्मीको व्यवस्था, मातृ तथा बाल स्वास्थ्य सेवा र स्वास्थ्यसम्बन्धी जनचेतना अभिवृद्धिमा ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको थियो। दुर्गम बस्तीका नागरिकले समयमै उपचार पाउने व्यवस्था गर्न सके स्वास्थ्य सेवामा देखिने कठिनाइ कम गर्न सकिनेछ।

ऐतिहासिक पहिचान र सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण आवश्यक
अन्तर्राष्ट्रिय अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षण दिवसको सन्दर्भमा स्थानीय इतिहास, परम्परा, भाषा, लोकसंस्कृति, चाडपर्व र मौलिक पहिचानको संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्नुपर्ने विषय पनि महत्त्वपूर्ण रहेको थियो।
बाँकावीर क्षेत्रको ऐतिहासिक महत्त्वलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउन अभिलेखीकरण, अध्ययन, प्रचारप्रसार तथा ऐतिहासिक स्थलको संरक्षणमा ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ। यस्ता सम्पदालाई पर्यटनसँग जोड्न सके स्थानीय पहिचानको संरक्षण हुनुका साथै आर्थिक गतिविधि बढाउनसमेत मद्दत पुग्न सक्छ।
त्यस्तै, सञ्चार क्षेत्रको प्रभावकारी भूमिकाबाट मोहन्यालका सम्भावना, समस्या, स्थानीय उत्पादन, पर्यटकीय गन्तव्य तथा सांस्कृतिक पहिचानलाई राष्ट्रियस्तरसम्म पुर्‍याउन सकिने विषयमा पनि जोड दिइएको थियो।

स्थानीय विकासका लागि सामूहिक पहल आवश्यक
कार्यक्रममा समाजसेवी वीरेन्द्र रावल, मोहन्याल गाउँपालिका–७ का निवर्तमान वडाध्यक्ष, समाजसेवी खरप्रसाद अधिकारी, नेपाल पत्रकार महासंघ कैलालीका सदस्य चन्द्रप्रसाद खनाल, एसियन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड लम्की शाखाका प्रमुख नवराज खनाल तथा बाँकामा होटल सञ्चालन गर्दै आएका पूर्ण बडुवाललगायतले आ–आफ्ना धारणा राखेका थिए।
वक्ताहरूले मोहन्यालको विकासका लागि स्थानीय तह, सामाजिक संघसंस्था, निजी क्षेत्र, सञ्चारकर्मी, युवा तथा स्थानीय समुदायबीच सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरेका थिए। विकासका सम्भावनालाई पहिचान गरी योजनाबद्ध रूपमा अघि बढाउन सके कृषि, पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य र सञ्चार क्षेत्रले स्थानीय समृद्धिमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्ने उनीहरूको भनाइ थियो।
दशैँ मिलन तथा शुभकामना आदानप्रदानसँगै सम्पन्न कार्यक्रमले स्थानीय एकता, सामाजिक सद्भाव र विकाससम्बन्धी बहसलाई अघि बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। बाँकावीर क्षेत्रको ऐतिहासिक पहिचानलाई संरक्षण गर्दै मोहन्यालका प्राकृतिक, सांस्कृतिक र आर्थिक सम्भावनालाई व्यवहारमा उतार्न सके यस क्षेत्रको समृद्धिको आधार तयार हुन सक्ने देखिन्छ।